RSS
Stetinum.pl
Jesteś tutaj Start Sedinum kroniki Romana Czejarka
  Stetinum.pl   Internet
« Wstecz
Poleć znajomemu
Drukuj
AAA
  Dodano: 2009-11-15 19:00    
 
Gross Stettin - Wielki Szczecin - 1939
Nad Odrą toczy się teraz gorąca dyskusja czy wspierać odległe od centrum, zapomniane dzielnice Szczecina. Takie same pytania stawiano ostatnio również w Warszawie, Krakowie, Łodzi oraz innych dużych polskich miastach. Bardzo podobne problemy, choć w zupełnie innej sytuacji historycznej i gospodarczej, mieli też gospodarze naszego miasta osiemdziesiąt lat temu.
Wielki Szczecin - Alt Damm czyli Dąbie - dworzec kole jowy, tu do dziś prawie nic się nie zmieniło
Wielki Szczecin - Alt Damm czyli Dąbie - dworzec kole jowy, tu do dziś prawie nic się nie zmieniło
W latach dwudziestych minionego wieku jedną z koncepcji na rozwój niemieckiego Stettina i przywrócenie mu choć części dawnej świetności z przełomu stuleci oraz sprzed pierwszej wojny światowej, było utworzenie tzw. Wielkiego Szczecina. Pomysł co pewien czas odżywał w głowach polityków, ale ze względu na brak zgody z Berlina, wędrował regularnie na półkę. Kolejny raz wskrzesili go naziści w latach trzydziestych XX wieku.
W obliczu nadchodzącej szybkimi krokami wojny duże miasto nad Odrą miało na przykład stać się idealnym, bezpiecznym miejscem na lokalizację strategicznych zakładów pracy. Przy ówczesnym stanie techniki wydawało się, że nawet po otwarciu dwóch frontów - na zachodzie i na wschodzie - Szczecin na długo zostanie poza obszarem narażonym na poważne bombardowania aliantów. Podobnie było przecież w czasie I wojny światowej.
Ale nawet w szczegółach nazistowski projekt tzw. Wielkiego Szczecina nie był nowy. Jeszcze nadburmistrz Friedrich Ackermann bezskutecznie próbował powiększyć obszar miasta. Szczecin był wówczas przede wszystkim bardzo przeludniony. Na Starym Mieście, gdzie sytuacja była najgorsza, statystyki odnotowywały zagęszczenie 570 mieszkańców na 1 ha, przy średniej 214 osób na ha dla terenów zabudowanych innych niemieckich miast. W tym czasie kilkanaście tysięcy osób stale poszukiwało mieszkań, których nie było już gdzie budować.
Pierwsze konkretne próby podjęto już w 1923 roku. Plan zakładał między innymi ujednolicenie przepisów dotyczących gospodarki gruntami oraz pozwoleń na wznoszenie nowej zabudowy. Marzono o likwidacji albo chociaż o ograniczeniu dzikiej zabudowy i dzikiego osadnictwa na istniejących granicach miasta. Zamierzano też utworzyć nową sieć komunikacji miejskiej regulując przy okazji przepisy dotyczące dróg kołowych oraz szlaków kolejowych. Projekty były dobre ale jak pokazał czas nie wzbudziły entuzjazmu. Co ciekawe główną przeszkodą, na którą natknął się nadburmistrz Ackermann nie była niechęć berlińskiej centrali lecz... postawa najbliższych szczecinowi powiatów. Propozycje nadburmistrza były długo i skutecznie blokowane przez władze Randowa oraz Gryfina, które obawiały się, że po przyłączeniu części terenów do miasta bardzo pomniejszą się ich dochody bo w Szczecinie była niższa stopa podatkowa.
Ponowna próba zmian przeprowadzona przez Ackermanna w 1930 roku znów nic nie dała. Już wtedy sztuczne dawne granice miasta przecinały nowe osiedla mieszkaniowe, drogi, linie energetyczne oraz sieć kanalizacji i gazu. Najgorzej, że dramatycznie brakowało miejsca pod tak potrzebny rozwój przemysłu. W miejskim ratuszu ziemi pod nowe inwestycje szukano głównie na północ od Żelechowej (Züllchow) lub w okolicach Dąbia (Alt-Damm). Dopiero dojście do władzy nazistów i centralizacja decyzji radykalnie zmieniły sytuację.
 W 1934 roku wznowiono prace nad opracowaniem planu Wielkiego Szczecina, a w grudniu 1937 roku przedstawiono go władzom centralnym do zatwierdzenia. Po długich dyskusjach i kolejnych korektach zmodyfikowany plan został zaakceptowany w maju 1939 roku. Stosowną uchwałę Rząd Pruski podjął już po wybuchu kolejnej wojny światowej, tworząc z dniem 15 października 1939 roku tzw. Wielki Szczecin. Do miasta przyłączono między innymi: Bezrzecze, Dąbie, Gocław, Golęcino, Gumieńce, Klęskowo, Kołowo, Mierzyn, Mścięcino, Osów, Pilchowo, Podjuchy, Police, Pomorzany, Przecław, część Puszczy Bukowej, Skolwin, Sławociesze, Stołczyn, Warszewo, Wielgowo, Zdroje, Żelechową oraz Żydowce.
Obszar miasta powiększył się do rekordowych 46 094 hektarów, a ludność wzrosła z 271 tysięcy do, jak precyzyjnie odnotowały statystyki, aż 382 984 osób! W ten sposób Szczecin stał się trzecim co do wielkości miastem Rzeszy po Berlinie (88,3 tysiące hektarów) i Hamburgu (74,6 tysiące hektarów), wyprzedzając na przykład takie potęgi jak Monachium (27,5 tysiące hektarów) oraz Dortmund (27,1 tysiące hektarów).
Warto podkreślić w tym miejscu zasługi jakie dla utworzenia Wielkiego Szczecina położył bardzo kontrowersyjny gauleiter Pomorza Zachodniego Franz Schwede-Coburg. Ten fanatyczny zwolennik Hitlera powiększenie miasta traktował jako jeden z prestiżowych celów we własnej karierze i, co trzeba przyznać, był bardzo skuteczny.
Trudno dziś jednoznacznie ocenić, czy tamten stary pomysł powiększenia miasta był dobry. Ambitne plany utworzenia nowych arterii komunikacyjnych, przeniesienia głównego dworca kolejowego oraz budowy nowoczesnych osiedli mieszkaniowych wydawały się bardzo mądre i potrzebne ale... na zawsze pozostały tylko na etapie projektów. Na przeszkodzie stanęła II wojna światowa wraz z jej tragicznymi konsekwencjami. W czerwcu 1940 roku nad miastem po raz pierwszy pojawiły się wrogie bombowce (bomby spadły na Krzekowie, na szczęście nie wyrządzając szkód).
Przez pierwsze trzy lata naloty nie spowodowały wielkich strat i większość alarmów kończyła się jedynie zejściem do schronów. Ale już wtedy każdy alarm dezorganizował pracę miasta. W 1940 roku rozpoczęto budowę publicznych schronów i ukryć przeciwlotniczych. W kwietniu 1943 roku władze Szczecina próbowały jeszcze uroczyście świętować rocznicę 700-lecia przyznania praw miejskich. Potem sytuacja uległa całkowitej zmianie. Marzenie o Wielkim Szczecinie trafiło na śmietnik historii.

Więcej na stronie: www.czejarek.pl
Ocena artykułu
Ogólna ocena
*****
Wasze opinie ( 11 )
gość
MK (Szczecin)
2011-02-18 - 17:05 | Zgłoś do moderacji
Mnie ciekawi, czy gdyby nie utworzono Wielkiego Szczecina, to alianci by oszczędzili miasto? Bo przyznac trzeba, że jego utworzenie zadziałało jak magnes na bombowce.
gość
Ania
2009-11-17 - 21:19 | Zgłoś do moderacji
Do Jonatana - masz całkowitą rację. A co do krytyki, to spora część naszych podatków i tak trafia do miasta, choć pośrednio. Robimy przecież zakupy w Szczecinie, więc korzystają szczecińscy kupcy i przedsiębiorcy. Prawobrzeże jest ciekawą alternatywą, ale wciąż jest słabo skomunikowane. Rozwiązaniem jest SKM'a.
gość
Kowal (Szczecin)
2009-11-17 - 18:35 | Zgłoś do moderacji
To co napisała Ani to nic innego jak proces deurbanizacji miasta, tak samo działo się już na zachodzie. Ale jak wszystko również to zaczęło się zmieniać. Miasta nie inwestują w drogi, które do nich nie należą, a ludzie mieszkający na jego obrzeżach mieli coraz to więcej problemów z dostaniem się do centrum miasta, czyli pracy. Przez co nastąpił proces reurbanizacji przez co ludzie znów zaczęli powracać do miasta. Tak samo będzie i w tym przypadku, choć myślę, że miasto powinno walczyć o swoje. I tak jeśli na jakichś osiedlach mieszka ponad 50% ludzi, którzy pracują w mieście to miasto to powinno mieć możliwość wcielenia takiego osiedla w granice miasta. Oczywiście przymusowo, bo ludzie nigdy na coś takiego nie pójdą. Ale po część jest to okradanie miasta. Gdyż pieniądze zarabia się w mieście, dzieci wysyła się do szkoły do miasta a podatki płaci się jakieś wiejskiej gminie.
gość
Jonatan (szczecin)
2009-11-16 - 20:52 | Zgłoś do moderacji
antycwaniak, Ania nie jest cwaniakiem, wydaje się, że tylko tak niefortunnie napisała.Nie wiem dlaczego uważasz, że to wina ludzi, którzy zaczynają się budować i przeprowadzać do osiedli na obrzeżach Szczecina, a nie władz Szczecina. Przez wiele lat władze Szczecina nie przygotowały terenów dla deweloperów. Czyja to jest wina, że piękne osiedla powstają w Przecławiu, Warzymicah , Mierzynie na Bezrzeczu? Stamtąd jest raptem 5, 6 km do Bramy Portowej, a z prawobrzeża na przykład z Płoni lub Wielgowa ponad 20 km! Dlaczego Szczecin nie przyłaczył terenów o których pisałem? Dlaczego do tej pory nie myśli o poszerzeniu swoich granic w naturalnym kierunku rozwoju, tzn. w stronę Niemiec? Sztucznie rozbudowano prawobrzeże, gdy tereny idealne na rozwój miasta zostawiono gminom ościennym. Powiedz mi jakim cudem Warzymice i Przecław to powiat Police a nie Szczecin? Ludzie tam mieszkający to w większości rodowici szczceinianie, którzy pragnęli polepszenia komfortu mieszkania no i pracują na codzień w Szczecinie. Sam zwiedzałem Osiedla Tęczowe, Różane, Bursztynowe w Warzymicach, standardem te osiedla przebijają wszystkie w granicach Szczecina. Tylko dlaczego to jest powiat policki? Do Polic jest stamtąd ponad 30km, kompletnie nie rozumiem. Oto cały nasz magistrat i geniusze w nim zatrudnieni :-(
Pionier
~romeck (Inne)
2009-11-16 - 20:00 | Zgłoś do moderacji
Patrzę na to z odległości ponad 500km i nie mam specjalnie wątpliwści, że duże miasta muszą mieć możliwość rozwoju. Inaczej sie duszą. Tak jest w większości krajów na zachodzie. U nas - jak zawsze - inaczej. Jadąc np. do Warszawy od strony Katowic utykamy zawsze w gigantycznym korku bo jezdnia ma o jeden pas mniej. Dlaczego? Bo podwarszawski Raszyn ma inne interesy niż wielka Warszawa. I basta! Może to brzmi okrutnie ale jak ktoś chce mieć spokój i pewność, że nikt go nie ruszy, nie powinien kupowac ziemi blisko dużych miast, bo one muszą mieć możliwość rozwoju.
gość
nibira
2009-11-16 - 19:57 | Zgłoś do moderacji
Gdyby nie głupie rządy Polaków,Szczecin stałby się jednym z większych miast nadmorskich.Polacy potrafią tylko niszczyć i chwalić się tym czego im się zniszczyć nie udało.
gość
Wenzel (Johannesburg-suid africa)
2009-11-16 - 14:00 | Zgłoś do moderacji
Deutschlannd uber alles-fur stetin.
gość
antycwaniak
2009-11-16 - 13:47 | Zgłoś do moderacji
Do Ani: i właśnie przez takich cwaniaków jak ty, Szczecin nie ma pieniędzy na jakiekolwiek inwestycje.
gość
g (szn)
2009-11-16 - 12:09 | Zgłoś do moderacji
Tylko jakie to ma znaczenie, czy kilometry kwadratowe szuwarów należą to miasta? Mam wrażenie, że peryferyjnym dzielnicom nie wyszło to jednak na zdrowie.To tak, jakby mierzyć wielkość łazienki razem z garażem.
gość
Ani
2009-11-15 - 20:40 | Zgłoś do moderacji
Teraz nie opłaca się mieszkać w granicy miasta, lepiej w przygranicznej gminie - wszystko jest tańsze.
gość
bastii
2009-11-15 - 20:07 | Zgłoś do moderacji
Ale warto zaznaczyc, ze takze w powojennej historii Szczecin mial imponujacy zasieg terytorialny, gdyz w jego sklad tuz po II wojnie swiatowej wchodzily Police a takze kilka wsi, dzisiaj bedacych w powiecie polickim: Stolec, Bedargowo, Warnik, Bobolin, Stobno. Z czasem miasto wskutek korekty granic gromad i powiatow skurczyl sie na zachodzie do granic zblizonych do dzisiejszych. Gdyby do dzisiaj zachowano granice z konca lat 40. to Szczecin bylby drugim, a nie trzecim miastem w Polsce.
Dodaj opinię
:
:
:
Rozmiar czcionki: A A A   Kolor tekstu: Green Blue Red Default
:
Maksymalny rozmiar pliku 2MB, dopuszczalne formaty *.gif, *.jpg.
pola wymagane
Nie ponosimy odpowiedzialności za treść wypowiedzi zawartych w komentarzach i opiniach publikowanych przez Czytelników niniejszego serwisu. Publikowane komentarze są tylko i wyłącznie prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Zachowujemy oryginalną pisownię nadesłanych komentarzy.
Bezpłatne ogłoszenia - Nieruchomości
Nowości z pasażu
Po dwóch latach od wydania pierwszej książki "Szczecin ... »
Cena: 35.99 PLN
Ze swojego zbioru, po długim namyśle, wybrałem dla ... »
Cena: 35.99 PLN
Komplet kart pocztowych z reprodukcjami historycznych ... »
Cena: 8.98 PLN
Bardzo ładnie wydany album z historycznymi zdjęciami ... »
Cena: 60.99 PLN
Bogato ilustrowany album poświęcony Szczecinowi. »
Cena: 45.98 PLN
Teatry
Swarożyca 5
70-601 Szczecin »
Ocena: *(2 pkt)
Kaszubska 9
71-403 Szczecin »
Ocena: *(1 pkt)
Pl. św. Piotra i Pawła 4/5
70-521 Szzcecin »
Ocena: *(0 pkt)
Księcia Bogusława X 6
70-500 Szczecin »
Ocena: *(0 pkt)
Wały Chrobrego 3
70-500 Szczecin »
Ocena: *(0 pkt)
Logowanie
Login:
Hasło:
Pamietaj mnie przez 30 dni
Dołącz do społeczności Stetinum
» Zarejestruj się
Ostatnio czytali:
pedro
Bywalec
adamasso
Pionier
Nowi użytkownicy:
szakul59
Pionier
questjk
Pionier
Maryla
Pionier
Nowe zdjęcia:
s7
 
s6
 1
s5
 1
Ostatnio komentowane:
Skomentowane przez: sargon1 Klub Kniejołaza
Skomentowane przez: Mariusz
Skomentowane przez: kasperaz
Najczęściej czytane:
5 dni
15 dni
30 dni
O nas | Redakcja | Kontakt | Reklama | Dla prasy | Współpraca | Regulamin | Polityka prywatności | Praca w Stetinum.pl | Praktyki w Stetinum.pl
Copyright 2009 Stetinum.pl